جنگ بدر اولين رويارويى بزرگ بين سپاهيان اسلام و قريش به‌هنگام بازگشت كاروان تجارى قريش از شام ، در نزديكى چاه‌هاى بدر رخ داد ؛ چراكه پيامبر و يارانش در برابر هجوم و تهديدات مردم مكه جز مبارزه براى تعيين سرنوشت چاره‌اى نداشتند و تا مردم مكه به آزادى عقيدتى مسلمانان احترام نمىگذاردند و به‌دنبال نابودى آيين جديد بودند ، امكان آرامش براى مسلمانان وجود نداشت . بنابراين لازم بود تا با سلب امنيت براى كاروان‌هاى تجارىآنان ، زمينه را براى گفتگوى صلح فراهم آورند ؛ چنان‌كه پس از آن مردم مكه پذيرفتند كه از آن پس مسلمانى را به خاطر اعتقادات ويژه‌اش شكنجه نكنند و با هم‌پيمانان آنها نيز به همين‌گونه رفتار نمايند و از اين سو مسلمانان نيز نسبت به مكيان همين امتيازات را اعمال دارند . اما پيش از اعتراف مشركان به اين معنا ، مسلمانان مهاجر تصرف اموال قريش را در برابر اموالى كه در مكه باقى گذارده بودند ، حق طبيعى خويش مىدانستند . ازاين‌رو ، پيامبر ( ص ) در رمضان سال دوم هجرت همراه با 313 تن از مهاجران و انصار مدينه در صدد برآمد تا راه را بر كاروان تجارى قريش كه از شام بازمىگشت ، ببندد . سرپرست كاروان تجارى قريش در اين سفر ابوسفيان بود . او هنگامى كه از حركت سپاه اسلام به طرف سرزمين بدر آگاهى يافت ، مسير حركت كاروان را تغيير داد و از راهى كه از حاشيهء درياى سرخ مىگذشت ، خود را به مكه رسانيد . او پيش از اطمينان به رفع خطر ، براى احتياط به مردم مكه پيام داد كه كاروان تجارى آنان در معرض خطر جدى است ، ازاين‌رو بايد به‌سرعت اقدام كنند . مردم مكه هنگامى كه از پيام ابوسفيان اطلاع يافتند ، سراسيمه از شهر مكه خارج شده ، براى مقابله با مسلمانان روانه سرزمين بدر گرديدند . اين حركت به‌گونه‌اى سريع و فراگير بود كه حتى بنىهاشم - و ازجمله عباس بن عبدالمطلب كه خود از هواداران پيامبر ( ص ) بود و ادعا داشت كه به حضرت ايمان آورده - نتوانستند از همراهى با مردم مكه اجتناب نمايند ؛ چه‌آنكه در صورت تخلف ، امكان زندگى براى آنان در شهر مكه ناممكن مىشد ، ولى طولى نكشيد كه ابوسفيان پيامى مجدد فرستاد كه كاروان تجارى از خطر جسته و نيازى به درگيرى